Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın algılandığını anlatan bir kavramdır; nota çeşitliliğiyle karıştırılmamalıdır. Tadıma yakmadan girişmek işinizi kolaylaştırır, çünkü çubuğun ham kokusu size bir başlangıç ölçüsü verir bilhassa yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir ayrıntıdır. Burada no. 1 tubos benzeri tüple korunan bir kutu ile no. 2 torpedo nasıl içilir benzeri tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Soğuk çekişte ağıza gelen koku ne kadar belirgin ise yoğunluk o kadar yüksek sayılır hem de bu küçük alışkanlık sonraki tüm yorumları daha sağlam bir zemine oturtur. Sonucu o anda yazmak iyi olur, zira hafıza çabucak kaybolur. Aynı çubuğu iki kez denemek yanılmayı azaltır zira gürültülü ortamlarda ince notalar çabucak kaçırılır. Yoğunluk kendi başına kalite göstergesi sayılmaz; yalnızca gücü anlatır. Bu yüzden ilk denemede acele etmemek ve ölçütleri önceden belirlemek işin temeli sayılır. Kriter belli olunca her çubuk aynı terazide değerlendirilir böylece notlar birbirini tutarlı olur. Değerlendirme sırasında telefon uzakta kalırsa odaklanma artar.
İlk üçte bir bölümden sonuna aroma yolculuğu
Bir sigarillonun aroması baştan sona değişir; bu yüzden aroma gücünü tek seferde değerlendirmek yanıltıcıdır üstelik erken acele edip sonuç çıkarmak sık yapılan bir hatadır. Başlangıç bölümde koku çoğunlukla yumuşak ve temiz başlar elbette bu düzen her üründe birebir tekrar etmeyebilir. Romeo julieta no. 3 tubos gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu evre kısa sürer çünkü asıl tat genellikle bu kısımda saklıdır. Orta bölümde aroma gücü çoğu zaman zirveye yaklaşır ama notalar koyulaşır hem de genellikle ilk birkaç çekişten edinilen izlenim eksik olur. Petit churchills neye benzer gibi kalın çaplı bir vitolada bu artış daha yavaş görülür nitekim bu sebeple yavaş ilerlemek fayda getirir. Son bölümde ısı yükseldiğinden acımsı notalar öne çıkabilir nitekim ısınmış tütün kendi karakterini yalnızca ortalarda ortaya koyar. Üç evre için ayrı bir puan yazmak daha tutarlı sonuç sağlar. Evrelerin sınırı genellikle net değildir, bu yüzden kabaca üç parçaya ayırmak yeterlidir. Değişimleri fark etmek adına çekiş aralığını sabit tutmak gerekir. Art arda nefes almak ısıyı yükseltir hem de aromayı bozar.
Tadım notlarında basit puan ölçeği kurmak
Aroma gücünü puanlamak öznel izlenimi daha net kılar her zaman aynı aydınlatma ve sakin bir ortam tercih edilmelidir. Bir ile beş arası giden bir ölçek çoğu tadımcı için yeterlidir bu durum tadım notlarını insandan insana daha karşılaştırılabilir kılar. Bir belli belirsiz notayı, 5 ise damakta baskın duran yoğun notayı anlatır bu sayede dikkat dağılmaz ve not doğruluğu artar. Petit julietas aroma profili benzeri ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla alt puanlarda kalır hem de sonradan okunduğunda neyi kastettiğiniz hemen hatırlanır. Petit julietas 25'lik neye benzer gibi aynı boydaki bir kutu ise yumuşak tonları yüzünden benzer bir puan çıkarabilir aksi halde aynı ürün iki farklı puan çıkarabilir. Notu vermeden önce birkaç çekiş almak şarttır diğer taraftan ondalık puanlar yazmak fazladan bir yük yaratır. Ölçeği her seferinde aynı tutmak karşılaştırmayı mümkün kılar. Skalanın ortası en çok tercih edilen puandır, zira ılımlı aromalar büyük kısmını oluşturur. Uç noktalardaki puanlar yalnızca istisnai durumlarda kullanılmalıdır. Böylece not defteri anlamlı kalır.
Çubuk kalınlığı aromayı nasıl değiştirir
Çubuğun kalınlığı, dumanın sıcaklığını ve yoğunluğunu doğrudan etkiler bu nedenle yanış hattının düzgün gitmesini de gözlemek gerekir. Dar çaplı bir çubuk daha çabuk ısınır, bu yüzden baharatlı notalar çabuk öne çıkar gerçekten dar çaplılarda sıcaklık birikimi çok daha hızlıdır. Tadımda petit royales benzeri ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi kolayca gözlemlersiniz yanma hızı de tadı doğrudan etkileyen bir unsurdur. Kalın gövdelerde çekiş daha serin gelir ve notalar sonradan açılır hem de bu çabukluk tadın okunma süresini kısaltır. Regalias de londres benzeri tatlılığı öne alan bir kutu bu farkı güzel gösterir kül oluşumu dengesizse not bölümüne eklenmelidir. Yavaş yanış aromayı daha ayrıntılı kılar fakat gücünü düşürmez tersine geniş gövdede duman daha geniş bir alana yayılır. Dolayısıyla kalınlığı kayıtlara eklemek gerekir. Farklı çaplarda iki ürünü aynı oturumda denerken önce inceyi ardından geniş çaplıyı içmek iyi olur. Böylece güçlü aroma ince olanın izlenimini bastırmaz. Aradaki ara süresi yaklaşık yarım saat olmalıdır.
Burundan gelen aroma ile damaktaki tat farkı
Aroma iki yoldan algılanır: dildeki tat ve burun boşluğunun duyduğu koku oysa ikisi birbirini tamamlar fakat eş anlamlı değildir. Gücü doğru ölçmek adına bu iki kanalı ayrı ayrı yazmak iyi olur bu fark ilk bakışta önemsiz gelse de yorumları epey etkiler. Dumanı ağızdan verirken burun yoluyla yavaşça çıkarmak retrohale denemesidir mesela hafif bir nefes kokuyu daha zengin gösterir. Short churchills tadım notları benzeri kremsi bir robusto bu yöntemle koku tarafını belirgin gösterir ayrıca nezle halindeyken denenen tadımlar sağlam sayılmaz. Romeo julieta short sports benzeri ince bir çubuk ise kuru tonu daha kısa geçirir sert bir çekiş de narin tonları siler. Güç dilde düşük fakat burunda yüksek çıkabilir benzer biçimde çok sıcak bir yemekten sonra duyarlılık azalır. Bu iki notu yan yana koymak öğretici olur; Bu iki notu ayırmak kafa karışıklığını önler. Yeni başlayan tadımcılar açısından ilk adımda koku yoluyla algılanan ipuçlarına bakmak daha kolaydır. Zamanla damak tarafı de detay vermeye başlar. Değişik aromaları adlandırmayı alışkanlık yapmak algıyı güçlendirir.
Tadımdan önce damağı sıfırlamanın yolları
Ağız doyduğunda aroma gücü gerçekte olduğundan zayıf algılanır ayrıca öğün aralarında tadım yapacaksanız bu önlem iyice değer kazanır. Dolayısıyla her çubuktan sonra oda sıcaklığında su içmek iyi bir alışkanlıktır bu basit önlem yoğunluğun olduğu gibi okunmasını sağlar. Wide churchills neye benzer gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa sade soda yeterlidir çünkü doymuş bir damak en güçlü notayı bile silik gösterir. Sade kahve kakao tonlarını güçlendirir, tatlı içecek ise onları gölgeler ayrıca çok soğuk sıvılar dili uyuşturur ve aroma algısını düşürür. Puritos serisi aroma profili benzeri ince ve beşli bir pakette çiçeksi karakteri suyla daha net anlaşılır o nedenle hazırlık adımı atlanmamalıdır. Yanındaki içeceği her tadımda sabit tutmak kıyası korur gerçekten yoğun şekerli sıvıdan hemen sonra keskin notalar olduğundan sert görünür. Yemekten hemen sonra değerlendirme yapmak önerilmez. Kahve ve su dışında sade çay de kullanılabilir; önemli olan içeceğin sade olmasıdır. Damak temizlendikten ardından iki üç dakika beklemek iyi sonuç verir. Aceleyle başlanan tadım sıklıkla eksik kalır.
Küçük çubuklarda aroma nasıl okunur
Küçük çubuk ölçüsünde yanış hızlı sürdüğünden aroma değişimi daha dar bir aralıkta yaşanır üstelik ilk izlenim bu ölçülerde hızla silinebilir. Dolayısıyla ilk çekişler ile bitiş arasındaki farkı görmek daha zordur bu sebeple kısa bir ölçü uzun bir puroya oranla daha sabırlı incelenmelidir. Tadımda 20 club sigarillo gibi club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi uzatır böylece yoğunluğu gözlemeyi rahatlatır çünkü her çekişin payı daha büyüktür. Tadımda 20 mini sigarillo gibi mini ölçü ise kakao notasını hızla ortaya koyup sona erer zira değişim dakikalar değil saniyeler içinde olup biter. Kısa çubuklarda iki adet denemek tek denemeden daha güvenilir izlenim verir bu nedenle sakin ve eşit aralıklı çekiş tercih edilir. Teneke kutu aroması başlangıçtaki ilk notu belirler bu nedenle yazmayı yanış sürerken değil de bitişten hemen sonra denemek kolaylık sağlar. Bu izlenimi ayrı yazmak iyidir. Ölçü kısaldıkça aroma ayrıntısı daralır, fakat yoğunluk algısı korunabilir. Bu nedenle küçük çubuk notlarını büyük boy kayıtlarıyla birebir kıyaslamamak gerekir. Ayrı bir bölüm kullanmak işe yarar.
Notları kayıt altına almanın aroma değerlendirmesine katkısı
Bir defalık bir deneme aroma gücü konusunda kesin bir fikir sunmaz demek ki her deneme bir öncekinin üzerine eklenir. Ruh hali, oda kokusu ile saat izlenimi etkiler bu düzen birkaç denemeden ardından gözle görülür fayda verir. Bu yüzden küçük bir not defteri açmak işe yarar aksi takdirde aynı notalar her seferinde yeniden keşfedilir. 20 aniversario tadım notları gibi yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde tadıldığında sedir notası aynı kalıyor mu anlaşılır üstelik aynı ürüne dönüp göz atmak gelişimi görmenizi mümkün kılar. Bastiones kutusu neye benzer benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu de yoğunluk puanının ne kadar sabit kaldığını ortaya koyar bu durum boşa emeğe neden olur. Tarih, çubuk ismi ile puan deftere yazılmalı gerçekten en eski kayıtlar ileride okunduğunda şaşırtıcı farklar gösterir. Notlar birbirinden iki puandan fazla fark çıkıyorsa koşullar yeniden düşünülmelidir. Zamanla kendi ölçeğiniz oturur. Kayıtta öz ifadeler uzun anlatımlardan daha işlevseldir. Mesela orta bölüm belirgin sedir kokusu şeklinde bir kayıt yeterli olur. Sonradan bakıldığında anlaşılır olmalıdır.
Yumuşak içim ile güçlü aroma arasındaki denge
Gövde, dumanın damaktaki dokusunu tarif eder; aroma gücü de tatların belirginliğidir zira bu iki özellik aynı doğrultuda ilerleme göstermek zorunda değildir. İkisi sıklıkla birbirinin yerine anılır, hâlbuki bağımsız değerlendirilir bu ikisini ayırmak sonuçta daha dürüst bir değerlendirme ortaya çıkarır. El principe neye benzer benzeri küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olup sütlü kahve notasını net verebilir örneğin sert bir duman sönük bir aromayla birleşebilir. La cabaña neye benzer benzeri dengeli bir kutu de orta gövdeyle sedir tonunu yüksek tutar üstelik dolgun bir duman aromasız de kalabilir. Yani hafif içimli bir puro yüksek lezzet verebilir aksi hâl de geçerlidir. Bunu ayırt etmek için iki ayrı not yazmak işe yarar bu sebeple tek kelimeyle güçlü yazmak yerine ayrı ayrı değerlendirmek önerilir. Dolgunluğa bakarak yoğunluğu tahmin etmek yanlış sonuç verir. Aynı dolgunlukta iki çubuk arasında yoğunluk farkı bulmak hassas bir beceridir. Bu becerinin gelişmesi zaman ve tekrarlı kayıt almayı ister. Sonuçta en iyi ölçüt kişisel damak zevkiniz kalır.
Nem ve havalandırma ile yoğunluk algısı
Oda, aroma algısını en az tütün kadar etkiler demek ki en sağlam değerlendirme şartları değiştirmemekle başlar. Fazla kuru bir havada çubuk çabuk yanar böylece baharatlı notalar abartılır bu nedenle oda şartlarını de deftere geçirmek akıllıca olur. Çok nemli ortamda de çekiş ağırlaşır hem de lezzet silikleşir sıcaklık de tütünün ısınma hassasiyetini etkileyen başka bir etkendir. San cristobal la prado puro gibi ahşap kutulu bir purosunu tadarken ahşabın tuttuğu nemi dikkate almak gerekir yoksa iki ayrı günde çıkan puan farkı üründen sanılabilir. Magnífico onlu kutu gibi orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda denenirse ayrım daha doğru görülür tadım anı seçerken bu etkeni hesaba katın. Havalandırma odadaki kokuları dağıtır, parfüm ise koku duyusunu şaşırtır oysa gerçek neden sıklıkla ortamdaki hava ya da esinti çıkar. Tadımı her seferinde aynı odada tekrarlamak en güvenilir yoldur. Havasız bir odada koku birikirse sonraki çubuğun aroması hatalı algılanabilir. Pencere aralığı bırakmak çoğu zaman işe yarar. Hava akımı çok sertse kül düzeni şaşar.